Αν δεν έχετε πάει ποτέ σε θεραπεία, ίσως τη φαντάζεστε σαν ένα μέρος όπου ξαπλώνει κανείς σε έναν καναπέ και εξομολογείται μυστικά που δεν έχει πει ποτέ σε κανέναν. Ή ίσως πιστεύετε ότι είναι μόνο για στιγμές κρίσης, όταν κάποιος «πιάνει πάτο» και χρειάζεται να «διορθωθεί».
Αυτές είναι από τις πιο διαδεδομένες παρανοήσεις για τη θεραπεία. Στην πραγματικότητα, η θεραπεία είναι πολύ πιο ποικίλη, πιο καθημερινή και πιο προσγειωμένη απ' όσο περιμένουν οι περισσότεροι.
Για τι μιλούν λοιπόν οι άνθρωποι στη θεραπεία;
«Δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω.»
Πολλοί ξεκινούν θεραπεία χωρίς να ξέρουν τι «πρέπει» να πουν. Μπορεί να νιώθουν αμήχανα ή ακόμη και να ανησυχούν ότι τα προβλήματά τους δεν είναι «αρκετά σοβαρά». Αυτό είναι πολύ πιο συνηθισμένο απ' όσο φαντάζεστε. Είναι δουλειά του θεραπευτή να βοηθήσει τη συζήτηση να ξετυλιχθεί με έναν ρυθμό που σας φαίνεται ασφαλής και σεβαστικός.
Συχνά αρκεί να ξεκινήσετε από οτιδήποτε: την εβδομάδα σας, τον ύπνο σας, μια σκέψη που σας έχει κολλήσει. Η θεραπεία δεν είναι παράσταση· είναι να είστε παρόντες σε ό,τι συμβαίνει μέσα σας.
«Απλώς νιώθω κολλημένος.»
Οι άνθρωποι έρχονται συχνά στη θεραπεία όταν προσπαθούν να καταλάβουν κάτι που δεν λειτουργεί στη ζωή τους. Μπορεί να είναι μια σχέση, ένα συναίσθημα που δεν λέει να φύγει, μια απόφαση που δυσκολεύονται να πάρουν ή απλώς η αίσθηση ότι τον τελευταίο καιρό δεν είναι ο εαυτός τους.
Το «νιώθω κολλημένος» δεν είναι αδυναμία. Είναι η αρχή της περιέργειας: να αναρωτηθείτε γιατί κάτι σας δυσκολεύει και τι θα μπορούσε να βοηθήσει να μετακινηθεί.
«Δεν το έχω πει ποτέ σε κανέναν.»
Αυτό δεν συμβαίνει σε κάθε συνεδρία, ούτε είναι ο στόχος. Κάποιες φορές όμως η θεραπεία είναι ο πρώτος χώρος όπου κάποιος νιώθει αρκετά ασφαλής για να μιλήσει ελεύθερα. Μπορεί να είναι μια παιδική ανάμνηση, ένα μοτίβο που έχει προσέξει στις σχέσεις του ή ένα συναίσθημα που δεν μπορεί ακριβώς να ονομάσει.
Εξίσου συχνά, όμως, οι άνθρωποι μιλούν για καθημερινές ανησυχίες: το άγχος της δουλειάς, τις δυσκολίες με τα παιδιά, την αμφιβολία για τον εαυτό, την εξουθένωση. Η θεραπεία αφορά το παρόν όσο και το παρελθόν.
«Μήπως υπερβάλλω;»
Πολλοί ανησυχούν ότι τα συναισθήματά τους δεν είναι δικαιολογημένα ή ότι είναι «υπερβολικά ευαίσθητοι». Η θεραπεία προσφέρει έναν χώρο όπου δεν χρειάζεται να δικαιολογήσετε αυτό που νιώθετε. Αντί να κρίνουμε τα συναισθήματά σας, εστιάζουμε στο να τα κατανοήσουμε: από πού προέρχονται και τι προσπαθούν να σας πουν.
Συνηθισμένες παρανοήσεις όσων δεν έχουν κάνει ποτέ θεραπεία
Όσοι δεν έχουν βιώσει θεραπεία κουβαλούν συχνά κάποιες όχι και τόσο χρήσιμες παραδοχές. Ας δούμε μερικές:
1. «Η θεραπεία είναι μόνο για όσους έχουν σοβαρά ψυχικά προβλήματα.»
Η θεραπεία μπορεί να αλλάξει τη ζωή ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές, όμως δεν είναι μόνο γι' αυτούς. Πολλοί απευθύνονται σε θεραπευτή για να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να βελτιώσουν την επικοινωνία τους, να διαχειριστούν το στρες ή να δώσουν νόημα σε μεταβατικές περιόδους της ζωής τους.
Η θεραπεία δεν είναι η έσχατη λύση· συχνά είναι το πρώτο βήμα προς την αυτογνωσία και τη διαύγεια.
2. «Θα έπρεπε να τα βγάζω πέρα μόνος μου.»
Η πεποίθηση αυτή είναι ιδιαίτερα ισχυρή σε ανθρώπους με υψηλές επιδόσεις ή σε όσους μεγάλωσαν με το μήνυμα ότι πρέπει να είναι «δυνατοί». Το να ζητάτε στήριξη όμως δεν είναι ένδειξη αποτυχίας. Αντίθετα, χρειάζεται θάρρος και ενόραση για να αναγνωρίσετε ότι κάτι δεν λειτουργεί και να είστε πρόθυμοι να μιλήσετε γι' αυτό.
Η θεραπεία δεν αντικαθιστά τη δύναμή σας· σας βοηθά να τη χρησιμοποιείτε πιο αποτελεσματικά.
3. «Θα περνάω όλη την ώρα παραπονούμενος.»
Η θεραπεία δεν είναι ξέσπασμα χωρίς κατεύθυνση. Μπορείτε βέβαια να μιλάτε ελεύθερα, όμως ο στόχος είναι να κατανοήσετε τα μοτίβα, τις πεποιθήσεις και τα συναισθήματα πίσω από όσα συμβαίνουν. Δεν διηγείστε απλώς την ιστορία σας· μαθαίνετε να τη σκέφτεστε, να της δίνετε νόημα και, κάποιες φορές, να αλλάζετε τον τρόπο που εξελίσσεται.
Τι συμβαίνει πραγματικά στη θεραπεία;
Το τι λέγεται στη θεραπεία εξαρτάται από τον άνθρωπο. Κάποιοι μιλούν για τις σχέσεις τους. Άλλοι για τη δουλειά, το πένθος, τον ρόλο του γονιού ή την ταυτότητά τους. Κάποιοι χρησιμοποιούν τη θεραπεία για να επουλώσουν ένα τραύμα. Άλλοι έρχονται επειδή θέλουν να σταματήσουν να επαναλαμβάνουν τα ίδια παλιά μοτίβα.
Δεν υπάρχει σενάριο. Δεν υπάρχει σωστό ή λάθος θέμα. Δεν υπάρχει μία σωστή συνταγή για το τι συζητάμε στην ψυχοθεραπεία.
Στην ουσία της, η θεραπεία είναι ένας χώρος όπου δεν χρειάζεται να φιλτράρετε τον εαυτό σας ή να παίξετε έναν ρόλο. Ένας χώρος όπου ακούτε τις σκέψεις σας και σας ακούει κάποιος εκπαιδευμένος να σας βοηθήσει να εξερευνήσετε τι σημαίνουν.