Süreğen depresif bozukluk olarak da bilinen distimi, yetişkinlerde en az iki yıl, çocuk ve ergenlerde ise en az bir yıl süren düşük yoğunluklu ama süreğen bir depresyonla kendini gösteren bir ruh sağlığı durumudur. Hayatın her alanına yayılmasına rağmen distimi çoğu zaman fark edilmez ya da tanı konulmaz; bu da etkilenen kişilerin uzun süre acı çekmesine yol açar. Bu yazıda distiminin inceliklerini, belirtilerini, nedenlerini ve mevcut tedavi seçeneklerini ele alarak sıklıkla göz ardı edilen bu ruh sağlığı sorununa ışık tutuyoruz.
Distimi, belirtilerin yoğunluğu ve süresi bakımından majör depresif bozukluktan ayrılır. Distimi belirtileri majör depresyonunkiler kadar ağır olmasa da çok daha uzun süre devam eder; kişinin gündelik işlevselliğini, ilişkilerini ve genel yaşam kalitesini etkiler. Distimisi olan kişiler şu belirtileri yaşayabilir:
- Etkinliklere karşı ilgi ya da keyif eksikliği
- Süreğen üzüntü ya da umutsuzluk
- Düşük enerji ya da yorgunluk
- Dikkati toplamakta ya da karar vermekte güçlük
- İştah ya da kiloda değişiklikler
- Uyku sorunları (uykusuzluk ya da aşırı uyuma)
- Yetersizlik duyguları ya da düşük benlik saygısı
- Sosyal geri çekilme ve sosyal etkinliklerde azalma
- Sinirlilik
- Geleceğe dair karamsarlık
Nedenler
Distiminin kesin nedeni tam olarak anlaşılmış değildir; ancak genetik, biyolojik, çevresel ve psikolojik etkenlerin bir arada etkisiyle ortaya çıktığı düşünülmektedir. Ailesinde depresyon öyküsü olan kişilerin distimi geliştirme riski daha yüksektir. Ayrıca süreğen stres, travma ya da erken yaşta yaşanan zorluklar bu durumun başlamasına katkıda bulunabilir.
Belirtileri fark etmek
Distimi çoğu zaman süreğen bir memnuniyetsizlik ya da mutsuzluk duygusu kılığına bürünür. Distimisi olan kişiler kendilerini gerçekten sevinçli ya da hoşnut hissettikleri bir zamanı hatırlamakta zorlanabilir. Pek çoğu bu hali kişiliklerinin bir parçası sanır: “Ben zaten hep böyleydim.” Sık görülen belirtiler arasında etkinliklere ilgisizlik, sosyal etkileşimlerden geri çekilme, yetersizlik duyguları ve genel bir karamsarlık yer alır.
Tanı ve tedavi
İnce doğası ve kişilerin süreğen düşük duygu durumlarına alışma eğilimi nedeniyle distimi tanısı koymak zor olabilir. Ruh sağlığı profesyonelleri distimiyi geçici duygusal durumlardan ayırt etmek için görüşmeler ve ölçekler dahil kapsamlı değerlendirmelerden yararlanır. Tanı konulduktan sonra tedavi seçenekleri psikoterapiyi, ilaç tedavisini ya da ikisinin birlikte kullanılmasını içerir. Belirtileri hafifletmek ve genel işlevselliği iyileştirmek için bilişsel davranışçı terapi (BDT) ve seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) gibi antidepresan ilaçlar yaygın olarak kullanılır.
Desteğin önemi
Arkadaşların, ailenin ve ruh sağlığı profesyonellerinin desteği distimisi olan kişilerin bu durumla baş etmesinde çok önemli bir rol oynar. Kişinin kendini anlaşılmış ve kabul edilmiş hissettiği destekleyici bir ortam yaratmak bakış açısını ve yaşam kalitesini önemli ölçüde iyileştirebilir. Ruh sağlığı hakkında açık konuşmaları teşvik etmek ve yardım istemeyle ilişkili damgalanmayı azaltmak çok önemlidir.
Sonuç
Süreğen ve sinsi doğasıyla distimi etkilediği kişiler için ciddi bir zorluktur. Bu durum hakkında farkındalığı artırarak, belirtilerini tanıyarak ve anlayışı ve empatiyi destekleyerek insanların ihtiyaç duydukları desteği ve bakımı aldığı daha şefkatli bir toplum yaratabiliriz. Siz ya da tanıdığınız biri süreğen bir düşük duygu durumu ya da bu yazıda sözü edilen diğer belirtilerle mücadele ediyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak daha aydınlık ve doyurucu bir hayata doğru atılacak ilk adım olabilir.