Premenstrüel Disforik Bozukluk (PMDB), adet gören kişilerin küçük bir kısmını etkileyen, adet öncesi sendromun (PMS) ağır bir biçimidir. Gündelik hayatı belirgin biçimde aksatan yoğun duygusal ve bedensel belirtilerle kendini gösterir. Bu yazıda bu zorlu bozukluğun daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmak için PMDB’nin belirtilerini, etkilerini ve tanı ölçütlerini ele alıyoruz.
Belirtiler
- Duygusal belirtiler: - Şiddetli duygu durumu dalgalanmaları - Süregiden üzüntü ya da umutsuzluk duyguları - Yoğun huzursuzluk ya da öfke - Kaygı ya da gerginlik - Gündelik etkinliklere ilginin azalması
- Bedensel belirtiler: - Yorgunluk ya da enerji eksikliği - İştah değişiklikleri; çoğu zaman aşırı yeme ya da belirli yiyeceklere aşırı istek - Uykusuzluk ya da aşırı uyku gibi uyku sorunları - Bunalmışlık ya da kontrolü kaybetme hissi - Şişkinlik, göğüslerde hassasiyet ve baş ağrısı gibi bedensel yakınmalar
Gündelik hayata etkileri
PMDB kişinin hayatının pek çok yönü üzerinde derin bir etki yaratabilir; ilişkileri, işi ve genel iyi oluşu etkileyebilir. Belirtilerin şiddeti odaklanmakta güçlüğe, verimliliğin düşmesine ve kişiler arası ilişkilerde gerginliğe yol açabilir. PMDB’li kişiler sosyal etkinliklere katılmakta zorlanabilir ve okul ya da iş hayatlarında aksaklıklar yaşayabilir.
Tanı ölçütleri
PMDB tanısı genellikle Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı’nın beşinci baskısında (DSM-5) tanımlanan belirli ölçütlere dayanılarak konur. PMDB tanısı için şu koşulların karşılanması gerekir:
- Belirtilerin zamanlaması: - Belirtiler adet döngüsünün luteal evresinde, genellikle adetten önceki bir ya da iki haftada ortaya çıkmalıdır.
- Belirtilerin şiddeti: - Belirtiler işi, okulu, sosyal etkinlikleri ya da ilişkileri etkileyecek kadar şiddetli olmalıdır.
- Belirti türleri:
- Aşağıdaki belirtilerden en az beşi bulunmalıdır:
- Belirgin duygusal dalgalanma
- Belirgin huzursuzluk ya da öfke
- Belirgin çökkün duygu durumu
- Belirgin kaygı ya da gerginlik
- Olağan etkinliklere ilginin azalması
- Odaklanmakta güçlük
- Yorgunluk
- İştah değişiklikleri
- Uyku sorunları
- Diğer bozuklukların dışlanması: - Belirtilerin asıl nedeni olarak başka tıbbi durumlar ve ruhsal bozukluklar dışlanmalıdır.
Sonuç
Premenstrüel Disforik Bozukluk, dikkatli bir değerlendirme ve anlayış gerektiren karmaşık ve zorlu bir durumdur. Belirtilerini, etkilerini ve tanı ölçütlerini tanıyarak PMDB ile yaşayan kişiler için daha şefkatli ve destekleyici bir ortam yaratılmasına katkıda bulunabiliriz. Terapi ya da ilaç tedavisi gibi profesyonel destek almak, bu bozukluktan etkilenen kişilerin yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir ve etkileriyle daha iyi baş etmelerini sağlayabilir. Belirtileriniz varsa bir kadın doğum uzmanı ya da psikiyatristle görüşmeniz faydalı olacaktır.