Panik atak, insanın yaşayabileceği en korkutucu deneyimlerden biri gibi gelebilir. Kalbiniz hızla çarpar, nefesiniz sıklaşır, başınız döner; kontrolü kaybediyormuş, hatta bayılmak üzereymiş gibi hissedebilirsiniz. Panik atak sırasında insanların en sık yaşadığı korkulardan biri, özellikle de toplum içindeyken, bayılmaktır. Peki panik atak gerçekten bayılmaya yol açabilir mi? Panik atak sırasında bedende neler olduğuna ve bayılmanın neden pek olası olmadığına yakından bakalım.
Neden bayılacakmış gibi hissedersiniz?
Panik atak sırasında bedeninizin doğal “savaş ya da kaç” tepkisi, ani bir adrenalin salgısıyla devreye girer. Bu tepki şunlara yol açar:
- Kalp atışlarında hızlanma
- Hızlı nefes alıp verme (hiperventilasyon)
- Kaslarda gerginlik
- Baş dönmesi ve sersemlik hissi
Baş dönmesi çoğu zaman kandaki karbondioksit düzeyini düşüren hiperventilasyondan kaynaklanır. Bu durum sersemlemiş ya da çevrenizden kopmuş gibi hissetmenize yol açabilir; ama bu gerçekten bilincinizi kaybedeceğiniz anlamına gelmez.
Bayılma genellikle tansiyon aniden düştüğünde, beyne giden kan akışı azaldığında olur. Panik atak ise adrenalin artışı nedeniyle tansiyonu genellikle yükseltir; bu da bayılmayı oldukça olasılık dışı kılar. Yani bayılmanın eşiğindeymiş gibi hissetseniz de bedeniniz aslında tam tersini yapar: Sizi uyanık ve tepki vermeye hazır tutar.
Asıl korku: Toplum içinde rezil olmak ya da kontrolü kaybetmek
Bayılma olasılığı düşük olsa da toplum içinde bayılma ya da kontrolü kaybetme korkusu son derece gerçektir. Pek çok kişi, kalabalık bir yerde panik atak geçirirse başkalarının onu yargılayacağından ya da ciddi bir şey olduğunu düşüneceğinden endişe eder. Rezil olma ya da zayıf görünme korkusu, zaten bunaltıcı olan deneyime bir kaygı katmanı daha ekler.
Hatta bu korku agorafobiye yol açabilir. Agorafobi, kişinin panik atak geçirmekten korktuğu yerlerden ya da durumlardan kaçınmaya başladığı bir kaygı bozukluğudur. Agorafobisi olan kişiler evlerinin dışında, özellikle kalabalık yerlerde, toplu taşımada ya da kolayca çıkamayacakları her yerde kendilerini kapana kısılmış ya da güvensiz hissedebilir. Bu kaçınma gündelik yaşamı ve yaşam kalitesini ciddi biçimde kısıtlayabilir.
Panik bozukluk ve korku döngüsü
Bazı kişilerde panik atak geçirme korkusu öylesine yoğunlaşır ki panik bozukluğa dönüşür. Panik bozukluk; tekrarlayan, beklenmedik panik ataklar ve bir sonraki atağın ne zaman geleceğine dair sürekli bir endişe ile tanımlanır. Bu sürekli kaygı, panik atak geçirme korkusunun kendisinin yeni ataklar tetiklediği bir döngü yaratabilir.
Terapi nasıl yardımcı olabilir?
Panik ataklar ve toplum içinde rezil olma korkusu hayatınızı ele geçirmeye başladıysa terapi büyük fark yaratabilir. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), panik bozukluk ve agorafobide özellikle etkilidir. BDT size şu konularda yardımcı olur:
- Bedeninizin korkuya verdiği tepkiyi anlamak,
- Bayılma ve kontrolü kaybetmeyle ilgili çarpıtılmış düşünceleri sorgulamak,
- Belirtilerle baş etmek için stratejiler geliştirmek,
- Paniği tetikleyen durumlarla güvenli ve destekleyici bir şekilde, adım adım yüzleşmek.
Kaygınızı yönetmeyi öğrenmek panik döngüsünü kırmanıza ve özgüveninizi yeniden kazanmanıza yardımcı olabilir. Doğru destekle panik atak korkusunun ötesine geçebilir ve gündelik hayatınızı geri alabilirsiniz.
Son söz
Panik atak sırasında bayılmak kaçınılmazmış gibi hissettirse de bedeninizin adrenalin tepkisi bunu pek olası kılmaz. Asıl zorluk çoğu zaman rezil olma ya da kontrolünü kaybetmiş görünme korkusunu aşmaktır. Terapi bu korkuların üzerinde çalışmanıza, dayanıklılığınızı artırmanıza ve özgürlüğünüzü, özgüveninizi yeniden kazanmanıza yardımcı olabilir.
Panik ataklarla ve yarattıkları kaygıyla baş etmek için çalışmaya hazırsanız kaygı bozuklukları konusunda deneyimli bir terapiste başvurun. Bu süreçten tek başınıza geçmek zorunda değilsiniz; destek almak mümkün.