Ο William Ronald Dodds Fairbairn (1889–1964) είναι λιγότερο γνωστός από πολλούς ψυχαναλυτές. Κι όμως, οι ιδέες του διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο οι σημερινοί θεραπευτές σκέφτονται την αγάπη, την εξάρτηση και τις επώδυνες σχέσεις. Εργαζόμενος κυρίως στο Εδιμβούργο, μακριά από τις αντιπαραθέσεις του Λονδίνου, έγραψε στις αρχές της δεκαετίας του 1940 μια σειρά άρθρων που άλλαξαν τη θεωρία του Freud από τα θεμέλιά της. Εκεί όπου ο Freud είχε τοποθετήσει τις ενορμήσεις στη βάση της ψυχικής ζωής, ο Fairbairn τοποθέτησε την ανάγκη για σχέσεις. Κατά τη γνώμη του, οι άνθρωποι δεν αναζητούν κυρίως την ηδονή· αναζητούν άλλους ανθρώπους.
Το άρθρο αυτό ανήκει στη σειρά «Η Ψυχανάλυση της Αγάπης». Εξηγεί τις ιδέες του Fairbairn για την εξάρτηση, για τον φόβο ότι η ίδια μας η αγάπη είναι βλαπτική και για τον εσωτερικό κόσμο. Δείχνει επίσης τι λένε για μια αινιγματική πλευρά της αγάπης των ενηλίκων: την πίστη σε σχέσεις που πληγώνουν και την έλξη προς συντρόφους που ξυπνούν τον πόθο αλλά δεν τον ικανοποιούν.
Ο Fairbairn και η βρετανική σχολή των αντικειμενοτρόπων σχέσεων
Με τον όρο «αντικειμενότροπες σχέσεις» εννοούμε μια ομάδα θεωριών, που αναπτύχθηκαν κυρίως στη Βρετανία από τη δεκαετία του 1930 και μετά, σύμφωνα με τις οποίες ο ψυχισμός διαμορφώνεται μέσα από τις σχέσεις με σημαντικά πρόσωπα, τα οποία κουβαλάμε μέσα μας ως εσωτερικές εικόνες. Στην ψυχανάλυση, «αντικείμενο» δεν είναι ένα πράγμα. Σημαίνει απλώς ένα πρόσωπο ή την εσωτερική εικόνα που έχουμε για ένα πρόσωπο.
Ο Fairbairn συγκαταλέγεται συνήθως, μαζί με τη Melanie Klein, τον Donald Winnicott και τον Michael Balint, στις κύριες μορφές αυτής της παράδοσης. Η θέση του όμως ήταν ιδιαίτερη. Η Klein διατήρησε τη θεωρία του Freud για τις ενορμήσεις ζωής και θανάτου και τοποθέτησε την έμφυτη επιθετικότητα στο κέντρο της πρώιμης ανάπτυξης. Ο Fairbairn προχώρησε πιο μακριά από κάθε συνάδελφό του: εγκατέλειψε εντελώς το μοντέλο των ενορμήσεων.
Τα άρθρα του συγκεντρώθηκαν στον τόμο Psychoanalytic Studies of the Personality (Ψυχαναλυτικές μελέτες της προσωπικότητας, 1952). Επηρέασαν επίσης άμεσα την Klein. Στο άρθρο της του 1946 Notes on Some Schizoid Mechanisms (Σημειώσεις για ορισμένους σχιζοειδείς μηχανισμούς), η Klein αναγνώρισε τη συμβολή του Fairbairn στη μελέτη των σχιζοειδών καταστάσεων και μετονόμασε την «παρανοειδή θέση» της σε «σχιζοπαρανοειδή θέση».
Αναζητούμε ανθρώπους, όχι ηδονή
Στη θεωρία του Freud, όπως είδαμε στο άρθρο Ο Freud για την αγάπη, η λίμπιντο είναι μια σεξουαλική ενέργεια που αναζητά εκφόρτιση. Οι άλλοι άνθρωποι έχουν σημασία κυρίως ως το μέσο για να επιτευχθεί η ηδονή.
Ο Fairbairn αντέστρεψε αυτή την εικόνα. Στο A Revised Psychopathology of the Psychoses and Psychoneuroses (Μια αναθεωρημένη ψυχοπαθολογία των ψυχώσεων και των ψυχονευρώσεων, 1941) και σε μεταγενέστερα άρθρα υποστήριξε ότι «η λίμπιντο αναζητά πρωτίστως το αντικείμενο» και όχι την ηδονή. Το μωρό στρέφεται στη μητέρα του όχι επειδή εκείνη μειώνει την ένταση, αλλά επειδή χρειάζεται τη σύνδεση μαζί της. Η ηδονή είναι μια πινακίδα που δείχνει προς το πρόσωπο, όχι ο ίδιος ο στόχος. Αν η αναζήτηση της σχέσης έρχεται πρώτη, τότε η αγάπη δεν είναι μια εκλεπτυσμένη εκδοχή του σεξουαλικού ενστίκτου, αλλά το πιο βασικό ανθρώπινο κίνητρο.
Από αυτή τη σκοπιά, η επιδίωξη της ηδονής για χάρη της ίδιας είναι σημάδι ότι κάτι έχει πάει στραβά. Όταν οι σχέσεις αποτυγχάνουν, ο άνθρωπος στρέφεται σε υποκατάστατα ικανοποίησης, σαν «βαλβίδα ασφαλείας», για να αντέξει την έλλειψη μιας ικανοποιητικής σύνδεσης. Η καταναγκαστική σεξουαλικότητα, οι εθιστικές συμπεριφορές ή οι μοναχικοί τρόποι αυτοκαθησύχασης μπορούν τότε να κατανοηθούν ως σημάδια μιας τραυματισμένης σχέσης με τους άλλους και όχι ως μια αχαλίνωτη ενόρμηση.
Από τη βρεφική στην ώριμη εξάρτηση
Αντί για το στοματικό, το πρωκτικό και το γεννητικό στάδιο του Freud, ο Fairbairn περιέγραψε την ανάπτυξη με βάση τον τρόπο που εξαρτόμαστε από τους άλλους. Πρότεινε τρεις φάσεις:
- Βρεφική εξάρτηση. Το εντελώς εξαρτημένο βρέφος σχετίζεται με τη μητέρα μέσω αυτού που ο Fairbairn ονόμασε πρωτογενή ταύτιση: ο άλλος μόλις που βιώνεται ως ξεχωριστός από τον εαυτό, και η κύρια στάση είναι η πρόσληψη.
- Το μεταβατικό στάδιο. Καθώς το παιδί αρχίζει να αποχωρίζεται, τραβιέται ανάμεσα στην επιθυμία να μείνει συγχωνευμένο και στην επιθυμία να γίνει ξεχωριστό. Ο Fairbairn έβλεπε τις ιδεοψυχαναγκαστικές, παρανοειδείς, υστερικές και φοβικές «τεχνικές» ως διαφορετικούς τρόπους χειρισμού αυτής της σύγκρουσης.
- Ώριμη εξάρτηση. Ο στόχος της ανάπτυξης δεν είναι η ανεξαρτησία, αλλά μια εξάρτηση στην οποία ο εαυτός και ο άλλος είναι σαφώς ξεχωριστοί. Ο ώριμος άνθρωπος μπορεί να δίνει αλλά και να παίρνει, και να στηρίζεται σε κάποιον χωρίς να χάνει την αίσθηση του ποιος είναι.
Αυτό έχει σημασία για την κατανόηση της αγάπης. Ο Fairbairn δεν έβλεπε την επιθυμία να εξαρτάται κανείς από κάποιον ως αδυναμία που πρέπει να ξεπεραστεί. Η αγάπη των ενηλίκων, κατά τη γνώμη του, είναι μια υγιής εξάρτηση ανάμεσα σε δύο ξεχωριστούς ανθρώπους που χρειάζονται ο ένας τον άλλον. Δεν είναι ούτε μια συγχώνευση στην οποία ο ένας χάνεται μέσα στον άλλον, ούτε μια αμυντική αυτάρκεια που αρνείται την ανάγκη. Αυτή η έμφαση στη δια βίου εξάρτηση θεωρείται συχνά πρώιμη εκδοχή της θεωρίας του δεσμού του John Bowlby.
Όταν η ίδια η αγάπη μοιάζει επικίνδυνη
Το πρώτο σημαντικό άρθρο του Fairbairn, Schizoid Factors in the Personality (Σχιζοειδείς παράγοντες στην προσωπικότητα, 1940), αφορούσε ανθρώπους που φαίνονται αποστασιοποιημένοι, αυτάρκεις και συναισθηματικά αποσυρμένοι, αλλά συχνά έχουν μια έντονη, κρυφή εσωτερική ζωή. Ο όρος «σχιζοειδής» χρησιμοποιείται εδώ με μια ευρεία ψυχαναλυτική έννοια, ευρύτερη από τη σύγχρονη διάγνωση της σχιζοειδούς διαταραχής προσωπικότητας.
Ο Fairbairn απέδωσε αυτή την απόσυρση σε μια συγκεκριμένη πρώιμη εμπειρία: την αίσθηση του παιδιού ότι η αγάπη του δεν ήταν επιθυμητή. Κατά τη γνώμη του, ένα παιδί έχει βαθύτερα από οτιδήποτε ανάγκη από δύο πράγματα:
- να νιώθει ότι το αγαπούν πραγματικά ως πρόσωπο
- να νιώθει ότι η δική του αγάπη γίνεται πραγματικά αποδεκτή
Όταν ένας φροντιστής είναι συναισθηματικά μη διαθέσιμος ή αδιάφορος, το παιδί μπορεί να συμπεράνει όχι μόνο ότι δεν το αγαπούν, αλλά και ότι η αγάπη του είναι κακή, υπερβολική ή βλαπτική. Από εδώ προκύπτει αυτό που ο Fairbairn θεωρούσε το κεντρικό σχιζοειδές δίλημμα: ο φόβος ότι η ίδια η αγάπη μας είναι καταστροφική.
Στο καταθλιπτικό δίλημμα που περιέγραψε η Klein, ο κίνδυνος είναι ότι το μίσος θα καταστρέψει το αγαπημένο πρόσωπο. Για τον σχιζοειδή άνθρωπο, ο κίνδυνος βρίσκεται στο ίδιο το να αγαπά.
Στην ερωτική οικειότητα των ενηλίκων, όποιος έχει διαμορφωθεί από αυτόν τον φόβο μπορεί να κρατά τους άλλους σε απόσταση, να μιλά για τα συναισθήματα αντί να τα δείχνει ή να εκφράζει τη στοργή του με προσεκτικό, ελεγχόμενο τρόπο. Κάποιος μπορεί να είναι βαθιά δεμένος με τον σύντροφό του και, παρ' όλα αυτά, να κλείνεται στη σιωπή κάθε φορά που η σχέση γίνεται πιο στενή. Η απόσυρση δεν είναι απουσία αγάπης, αλλά τρόπος να προστατευτούν οι άλλοι, και ο ίδιος ο εαυτός, από μια αγάπη που μοιάζει επικίνδυνη. Ο Guntrip περιέγραψε αργότερα την ταλάντευση που προκύπτει ανάμεσα στην ανάγκη για εγγύτητα και στον φόβο ότι αυτή θα μας καταπιεί: μια κίνηση μέσα και έξω από τις σχέσεις, γνώριμη σε πολλά ζευγάρια.
Ο εσωτερικός κόσμος ως σύνολο σχέσεων
Η πιο γνωστή συμβολή του Fairbairn είναι το μοντέλο του ψυχισμού που παρουσίασε στο Endopsychic Structure Considered in Terms of Object-Relationships (Η ενδοψυχική δομή υπό το πρίσμα των αντικειμενοτρόπων σχέσεων, 1944). «Ενδοψυχικός» σημαίνει απλώς «μέσα στον ψυχισμό». Το μοντέλο, που προτάθηκε ως εναλλακτική στο αυτό, το εγώ και το υπερεγώ του Freud, περιγράφει τον εσωτερικό κόσμο ως ένα σύνολο σχέσεων.
Σημείο εκκίνησης είναι ένα παιδί με έναν φροντιστή που του είναι απαραίτητος, αλλά από ορισμένες απόψεις δεν το ικανοποιεί. Επειδή το παιδί δεν μπορεί ούτε να ελέγξει ούτε να εγκαταλείψει την πραγματική σχέση, παίρνει μέσα του τις μη ικανοποιητικές πλευρές του φροντιστή, όπου τουλάχιστον μπορεί να τις διαχειριστεί στη φαντασία. Αυτό το εσωτερικό «κακό» αντικείμενο διασπάται στη συνέχεια σε δύο μέρη:
- Το διεγερτικό αντικείμενο: η δελεαστική, υποσχόμενη πλευρά του φροντιστή, η ελπίδα για μια εγγύτητα που ποτέ δεν φτάνει πραγματικά.
- Το απορριπτικό αντικείμενο: η ματαιωτική, στερητική ή εχθρική πλευρά του φροντιστή.
Μαζί με καθένα από αυτά τα αντικείμενα αποσχίζεται και ένα μέρος του εαυτού (του εγώ):
- Το λιβιδινικό εγώ μένει δεμένο με το διεγερτικό αντικείμενο, σε μια κατάσταση λαχτάρας.
- Ο εσωτερικός σαμποτέρ, που ο Fairbairn αργότερα μετονόμασε σε αντιλιβιδινικό εγώ, παίρνει το μέρος του απορριπτικού αντικειμένου. Στρέφεται ενάντια στις ίδιες τις ανάγκες του ανθρώπου και επιτίθεται στο λιβιδινικό εγώ, περιφρονώντας την ελπίδα του.
- Το υπόλοιπο κεντρικό εγώ, ο συνειδητός και προσαρμοστικός εαυτός, σχετίζεται με μια εξιδανικευμένη εκδοχή του φροντιστή και απωθεί και τα δύο άλλα συστήματα έξω από την επίγνωση.
Το αποτέλεσμα είναι ένα κλειστό εσωτερικό σύστημα, όπου η λαχτάρα και η απόρριψη συνεχίζουν να αναπαράγονται πολύ αφότου η αρχική σχέση έχει αλλάξει. Ο «εσωτερικός σαμποτέρ» πέρασε στην ευρύτερη κλινική γλώσσα για να περιγράψει το κομμάτι του εαυτού που χλευάζει τις δικές του επιθυμίες για εγγύτητα, ένα θέμα που συναντάμε και στις συζητήσεις για τον αυτοσαμποταρισμό.
Η ηθική άμυνα: κατηγορούμε τον εαυτό μας για να μείνουν οι άλλοι καλοί
Στο The Repression and the Return of Bad Objects (Η απώθηση και η επιστροφή των κακών αντικειμένων, 1943), ο Fairbairn περιέγραψε μια ακόμη άμυνα που βοηθά να εξηγηθεί γιατί τα παιδιά που δέχονται κακή μεταχείριση κατηγορούν τόσο συχνά τον εαυτό τους.
Ένα παιδί δεν έχει την πολυτέλεια να βλέπει ως κακούς τους ανθρώπους από τους οποίους εξαρτάται, γιατί αυτό θα το άφηνε απροστάτευτο. Γι' αυτό παίρνει την κακία μέσα του. Οι γονείς μένουν καλοί και το παιδί γίνεται εκείνο που δεν αξίζει ή που φταίει.
Ο Fairbairn ονόμασε αυτόν τον μηχανισμό ηθική άμυνα. Συνόψισε τη λογική της σε μια γνωστή φράση: «Είναι καλύτερο να είσαι αμαρτωλός σε έναν κόσμο που κυβερνά ο Θεός παρά να ζεις σε έναν κόσμο που κυβερνά ο Διάβολος». Η ενοχή κρατά την ελπίδα ζωντανή. Αν το φταίξιμο είναι δικό μας, τότε, αν γίνουμε καλύτεροι, ίσως κερδίσουμε ακόμη την αγάπη που λείπει. Αν το φταίξιμο είναι του άλλου, δεν μπορεί να γίνει τίποτα. Ο Fairbairn υποστήριξε ότι με αυτή την ανταλλαγή αγοράζεται μια αίσθηση εξωτερικής ασφάλειας με τίμημα την εσωτερική ανασφάλεια.
Γιατί οι άνθρωποι μένουν σε επώδυνες σχέσεις
Μαζί, οι ιδέες αυτές εξηγούν μοτίβα που αλλιώς είναι δύσκολο να κατανοηθούν:
- την παραμονή σε σχέσεις που είναι φανερά βλαπτικές
- την επιστροφή σε συντρόφους που μας έχουν απογοητεύσει ξανά και ξανά
- την έλξη προς ανθρώπους που είναι συναρπαστικοί ακριβώς επειδή δεν είναι διαθέσιμοι
Για τον Fairbairn, τέτοιοι δεσμοί είναι μορφές πίστης σε εσωτερικά αντικείμενα. Το λιβιδινικό εγώ αναζητά συντρόφους που μοιάζουν με το διεγερτικό αντικείμενο. Η εναλλαγή ζεστασιάς και ψυχρότητας αναζωπυρώνει την παλιά ελπίδα ότι η εγγύτητα που τόσο λαχταράμε είναι έτοιμη να έρθει. Αντίθετα, ένας σύντροφος σταθερά διαθέσιμος μπορεί να φαίνεται άχρωμος, επειδή δεν ενεργοποιεί αυτό το εσωτερικό σύστημα.
Όταν ο συναρπαστικός σύντροφος απομακρύνεται, αναλαμβάνει το αντιλιβιδινικό εγώ, που επιτίθεται στον εαυτό επειδή τόλμησε καν να ελπίσει. Η ηθική άμυνα φροντίζει έπειτα ώστε το φταίξιμο να τοποθετηθεί στον εαυτό και όχι στον σύντροφο. Μετά από μια ακόμη απογοήτευση, ο άνθρωπος μπορεί να σκεφτεί: αν ήμουν πιο ενδιαφέρον πρόσωπο, δεν θα έφευγε.
Η βασική αρχή είναι ότι, για ένα εξαρτημένο παιδί, ένα κακό αντικείμενο είναι καλύτερο από κανένα αντικείμενο. Γι' αυτό η απομάκρυνση από μια επώδυνη σχέση μπορεί να βιώνεται λιγότερο ως ελευθερία και περισσότερο ως εγκατάλειψη.
Το βιβλίο του David Celani The Illusion of Love (Η ψευδαίσθηση της αγάπης, 1994) εφάρμοσε αυτό το πλαίσιο στο ερώτημα γιατί τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας επιστρέφουν συχνά σε κακοποιητικούς συντρόφους. Στη δουλειά με ζευγάρια, το Marital Tensions (Συζυγικές εντάσεις, 1967) του Henry Dicks, καρπός της εργασίας του στην Tavistock Clinic, στηρίχτηκε στον Fairbairn για να περιγράψει πώς οι σύντροφοι αναθέτουν ασυνείδητα ο ένας στον άλλον τους ρόλους των εσωτερικών τους αντικειμένων.
Γιατί οι ιδέες του Fairbairn έχουν σημασία στη θεραπεία
Αν οι δυσκολίες ενός ανθρώπου προέρχονται από δεσμούς με κακά εσωτερικά αντικείμενα, η θεραπεία πρέπει να βοηθήσει να χαλαρώσουν αυτοί οι δεσμοί.
Στο άρθρο του 1943, ο Fairbairn περιέγραψε τον στόχο ως την απελευθέρωση των κακών αντικειμένων από το ασυνείδητο. Παρατήρησε ότι οι ασθενείς αντιστέκονται σε αυτή την απελευθέρωση, επειδή τους φέρνει αντιμέτωπους με την κακότητα ανθρώπων από τους οποίους κάποτε εξαρτιόνταν. Από αυτή τη σκοπιά, μεγάλο μέρος αυτού που ονομάζεται αντίσταση είναι στην πραγματικότητα πίστη: μια απροθυμία να εγκαταλείψει κανείς τις εσωτερικές σχέσεις που έχουν οργανώσει τη συναισθηματική του ζωή.
Κατέληξε επίσης ότι η απελευθέρωση είναι δυνατή μόνο αν ο θεραπευτής βιώνεται ως ένα επαρκώς καλό αντικείμενο. Χωρίς μια αξιόπιστη νέα σχέση, η εγκατάλειψη των παλιών θα σήμαινε ένα αβάσταχτο κενό. Στο On the Nature and Aims of Psycho-Analytical Treatment (Για τη φύση και τους στόχους της ψυχαναλυτικής θεραπείας, 1958) υποστήριξε ότι η πραγματική σχέση ανάμεσα σε ασθενή και αναλυτή είναι καθοριστικός θεραπευτικός παράγοντας και όχι απλώς το πλαίσιο μέσα στο οποίο δίνονται οι ερμηνείες. Η θέση αυτή προαναγγέλλει τη μεταγενέστερη έμφαση πολλών ψυχοθεραπευτικών σχολών στη θεραπευτική σχέση.
Οι ιδέες του Fairbairn μπορούν να βοηθήσουν να κατανοήσει κανείς μοτίβα όπως:
- μια επαναλαμβανόμενη έλξη προς συντρόφους που είναι συναρπαστικοί αλλά μη διαθέσιμοι
- βαρεμάρα ή αμηχανία δίπλα σε έναν σύντροφο σταθερό και καλοσυνάτο
- σκληρή αυτοκριτική μετά από μια ερωτική απογοήτευση
- την αυτόματη πεποίθηση ότι φταίμε εμείς όταν μια σχέση πηγαίνει στραβά
- την αίσθηση ότι το να χρειάζεσαι κάποιον είναι επικίνδυνο ή ντροπιαστικό
Η δουλειά περιλαμβάνει την αναγνώριση αυτών των μοτίβων, την αμφισβήτηση της αυτοκατηγορίας και την ανάπτυξη μιας ώριμης εξάρτησης, στην οποία το να χρειάζεσαι κάποιον είναι ασφαλές.
Κριτικές και επιρροή
Η θεωρία του Fairbairn έχει δεχτεί κριτική σε αρκετά σημεία:
- Επιθετικότητα. Αντιμετώπιζε την επιθετικότητα κυρίως ως αντίδραση στη ματαίωση και όχι ως έμφυτη ενόρμηση. Κλαϊνικοί και κλασικοί επικριτές υποστήριξαν ότι υποτίμησε την έμφυτη επιθετικότητα και τον φθόνο.
- Η ευθύνη των γονέων. Η εστίασή του στις αποτυχίες του περιβάλλοντος του παιδιού μπορεί να οδηγήσει σε μια υπεραπλουστευμένη εικόνα, όπου οι γονείς είναι η μόνη αιτία των μεταγενέστερων δυσκολιών.
- Σεξουαλικότητα και ορολογία. Η σεξουαλικότητα περνά σε δεύτερη μοίρα, και η γλώσσα του, με τα πολλαπλά εγώ και αντικείμενα, μπορεί να φαίνεται μηχανιστική. Ο Winnicott, μεταξύ άλλων, είχε επιφυλάξεις για ορισμένα σημεία της αναδιατύπωσής του.
Παρ' όλα αυτά, η επιρροή του έχει διαρκέσει:
- Ο Harry Guntrip, που έκανε ανάλυση τόσο με τον Fairbairn όσο και με τον Winnicott και περιέγραψε την εμπειρία του σε ένα γνωστό άρθρο του 1975, ανέπτυξε τις ιδέες του Fairbairn για τη σχιζοειδή απόσυρση στο Schizoid Phenomena, Object-Relations and the Self (Σχιζοειδή φαινόμενα, αντικειμενότροπες σχέσεις και εαυτός, 1968).
- Η βιογραφία του από τον John Sutherland (1989) και η συλλογή From Instinct to Self (Scharff & Birtles, 1994) αναζωπύρωσαν το ενδιαφέρον για το έργο του.
- Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το Object Relations in Psychoanalytic Theory (1983) των Jay Greenberg και Stephen Mitchell παρουσίασε τον Fairbairn ως το σαφέστερο παράδειγμα θεωρητικού που αντικατέστησε το μοντέλο των ενορμήσεων με ένα σχεσιακό μοντέλο. Πάνω σε αυτή τη βάση, το Relational Concepts in Psychoanalysis (1988) του Mitchell έθεσε τα θεμέλια της σχεσιακής ψυχανάλυσης.
- Το μοντέλο του Otto Kernberg για τις εσωτερικές μονάδες που συνδέουν μια εικόνα του εαυτού, μια εικόνα ενός άλλου προσώπου και ένα συναίσθημα, για το οποίο γίνεται λόγος στο άρθρο Ο Kernberg για τις ερωτικές σχέσεις, αντλεί επίσης από τις ιδέες του Fairbairn για τη δομή του ψυχισμού.
Συμπέρασμα
Ο κεντρικός ισχυρισμός του Fairbairn είναι ότι οι άνθρωποι είναι, στον πυρήνα τους, προσανατολισμένοι προς τις σχέσεις, και ότι ο εσωτερικός κόσμος χτίζεται από τις σχέσεις που έχουν στη διάθεσή τους. Η αγάπη δεν είναι ένα μεταμφιεσμένο ένστικτο, αλλά ο κύριος στόχος του εαυτού. Οι δυσκολίες της προκύπτουν όταν οι πρώιμες σχέσεις αφήνουν τον άνθρωπο δεμένο με μορφές που διεγείρουν χωρίς να ικανοποιούν ή που απορρίπτουν ενώ εξακολουθούν να είναι απαραίτητες. Οι έννοιές του για το διεγερτικό και το απορριπτικό αντικείμενο, τον εσωτερικό σαμποτέρ και την ηθική άμυνα εξακολουθούν να εξηγούν γιατί οι άνθρωποι επιστρέφουν σε ό,τι τους πληγώνει. Όταν οι δεσμοί με μη διαθέσιμους ή πληγωτικούς συντρόφους επαναλαμβάνονται, η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία προσφέρει ένα πλαίσιο όπου αυτές οι εσωτερικές πίστεις μπορούν να κατανοηθούν και σταδιακά να χαλαρώσουν. Μπορείτε να κλείσετε εδώ online συνεδρίες, στα αγγλικά ή στα τουρκικά.
Βιβλιογραφία
- Celani, D. P. (1994). The illusion of love: Why the battered woman returns to her abuser. Columbia University Press.
- Dicks, H. V. (1967). Marital tensions: Clinical studies towards a psychological theory of interaction. Routledge & Kegan Paul.
- Fairbairn, W. R. D. (1940). Schizoid factors in the personality. In Psychoanalytic studies of the personality (1952). Tavistock Publications.
- Fairbairn, W. R. D. (1941). A revised psychopathology of the psychoses and psychoneuroses. International Journal of Psycho-Analysis, 22.
- Fairbairn, W. R. D. (1943). The repression and the return of bad objects (with special reference to the "war neuroses"). British Journal of Medical Psychology, 19.
- Fairbairn, W. R. D. (1944). Endopsychic structure considered in terms of object-relationships. International Journal of Psycho-Analysis, 25.
- Fairbairn, W. R. D. (1952). Psychoanalytic studies of the personality. Tavistock Publications.
- Fairbairn, W. R. D. (1958). On the nature and aims of psycho-analytical treatment. International Journal of Psycho-Analysis, 39.
- Greenberg, J. R., & Mitchell, S. A. (1983). Object relations in psychoanalytic theory. Harvard University Press.
- Guntrip, H. (1968). Schizoid phenomena, object-relations and the self. Hogarth Press.
- Guntrip, H. (1975). My experience of analysis with Fairbairn and Winnicott. International Review of Psycho-Analysis, 2, 145–156.
- Klein, M. (1946). Notes on some schizoid mechanisms. International Journal of Psycho-Analysis, 27, 99–110.
- Mitchell, S. A. (1988). Relational concepts in psychoanalysis: An integration. Harvard University Press.
- Scharff, D. E., & Birtles, E. F. (Eds.). (1994). From instinct to self: Selected papers of W. R. D. Fairbairn (Vols. 1–2). Jason Aronson.
- Sutherland, J. D. (1989). Fairbairn's journey into the interior. Free Association Books.